Uma uhlelo oluthile lokudla luba yinto ethandwa kakhulu ngokuzumayo, kufanele luthathwe ngosawoti omncane. Phela, ukudla okuningi okwaqala njengezinhlelo zomthetho, ezisekelwa ochwepheshe ezenzelwe ukubhekana nenkinga noma isimo esithile sempilo kuye kwashintsha kwaba izinhlelo zokunciphisa isisindo ngokushesha bese kuthengiswa ngobuningi kubantu, abaningi babo abangakaze badinge ukuzishintsha.
Kube nezinkulumo eziningi muva nje mayelana nokudla okune-oxalate ephansi. Lolu hlelo lokudla luvame ukunconywa kubantu abanamatshe ezinso, kusho uKeri Gans, MD, umbhali we-The Small Change Diet. Lokhu kuhle kulabo abasengozini yesimo esibuhlungu esenzeka lapho kwakheka amaminerali nosawoti oqinile ngaphakathi kwezinso.
Kodwa ukudla okune-oxalate ephansi akuklanyelwe ukwehlisa isisindo futhi akuyona ikhambi lalabo abafuna ukwengeza izakhamzimba ezengeziwe ekudleni kwabo. Sicele ochwepheshe ukuthi basinike ulwazi olwengeziwe mayelana nokuthi ukudla okune-oxalate ephansi kuhlanganisani nokuthi bangazi kanjani ukuthi kulungile yini ohlelweni lwakho lokudla. Yilokho ababekusho.
Njengoba igama lisho, uhlelo lokudla lwenzelwe ukwehlisa amazinga e-oxalate, inhlanganisela etholakala ekudleni okuthile okwenziwa ngumzimba ngamanani amancane, kusho uSonia Angelone, okhulumela i-Academy of Nutrition and Dietetics. “Ukuwohloka kwevithamini C emzimbeni wethu nakho kuholela ekwakhekeni kwama-oxalate,” enezela.
Ama-oxalate atholakala ngokwemvelo emifinweni eminingi, amantongomane, izithelo kanye nokusanhlamvu, kusho uDeborah Cohen (RDN), uprofesa osizayo wesayensi yezokwelapha kanye nokuvimbela ukudla eRutgers University. Ukhipha cishe wonke ama-oxalate (axubana namanye amaminerali ukuze akhe ama-oxalate) owathintayo, kusho uCohen. Amatshe ezinso akheka lapho ama-oxalate ehlangana ne-calcium njengoba ephuma emzimbeni.
Ukudla okune-oxalate ephansi kuklanyelwe ukunciphisa ukusebenzisana kwe-oxalate. “Abanye abantu bacabanga ukuthi ukunciphisa ukudla kwakho i-oxalate kunganciphisa ingozi yakho [yamatshe ezinso],” kusho uCohen.
“Nokho,” uyanezela, “kubalulekile ukuqaphela ukuthi ukwakheka kwamatshe ezinso kuyisici esibangelwa yizinto eziningi.” Isibonelo, i-National Kidney Foundation iphawula ukuthi ukudla i-calcium ephansi noma ukuphelelwa amanzi emzimbeni nakho kungandisa ingozi yamatshe ezinso. Ngakho-ke, ukudla ukudla okune-oxalate ephansi kuphela kungase kungabi ukuphela kwendlela yokuqapha, ngakho-ke kuwumqondo omuhle ukuhlola nodokotela wakho ngaphambi kokuzama.
Nakuba abanye bekhangisa ukudla ku-inthanethi njengendlela yokwelapha “ukuvuvukala”, lokhu akukafakazelwa. Lokhu kungokomuntu kuphela onolwazi ngamatshe ezinso e-calcium oxalate. “Ngokuvamile, isizathu esiyinhloko sokushintshela ekudleni okune-oxalate ephansi ukusiza ekunciphiseni ingozi yamatshe ezinso – kodwa-ke, uma unomlando wamazinga aphezulu e-oxalate namatshe ezinso, noma ukusiza ekunciphiseni ingozi yamatshe ezinso aphezulu ukuqala kwamazinga e-oxalate,” kusho uHans.
Kodwa lokhu kudla kungase kungabi kuhle kubo bonke abantu abanamatshe ezinso. Nakuba amatshe e-calcium oxalate ewuhlobo oluvame kakhulu, amatshe ezinso angenziwa ngezinye izinto, lapho ukudla okune-oxalate ephansi kungase kungasizi.
Ngisho noma unamatshe e-calcium oxalate, kungase kube nezinye izindlela zokunciphisa ingozi yokuthi abuye. “Ngenxa yokuthi i-calcium ingabopha ama-oxalate ukuze angafinyeleli ezinso zakho futhi ibangele amatshe ezinso, ukuthola i-calcium eyanele ekudleni kwakho kungaba yimpumelelo efanayo nokunciphisa inani lama-oxalate ekudleni kwakho,” kusho uCohen.
“I-Oxalate ayinambitheki, ngakho-ke ngeke wazi ukuthi udla okuthile okune-oxalate eningi,” kusho u-Angelone. “Kubalulekile ukuqonda ukuthi yikuphi ukudla okune-oxalate eningi nokuthi yikuphi okune-oxalate ephansi.”
“Qaphela ama-smoothie aqukethe lezi zinto,” kuxwayisa u-Angelone. I-smoothie ingaqukatha ukudla okuningi okune-oxalate endebeni encane okungadliwa ngokushesha, ngakho-ke kumelwe kuqashelwe.
Ngokuvamile, ukudla okune-oxalate ephansi akubeki ingozi enkulu empilweni, kusho uCohen. Kodwa-ke, uyanezela, ungase ungabi nezakhamzimba ezithile. “Noma yikuphi ukudla okuvimbela ukudla okuthile kungaholela ekuntuleni izakhamzimba, futhi ukudla okune-oxalate eningi kuvame ukucebile ngezakhamzimba ezibalulekile,” kusho yena.
Omunye umkhawulo wokudla okune-oxalate ephansi? Kungaba nzima ukuwulandela. “Lokho kudla okune-oxalate eningi akunalo uphawu oluhlukile,” kusho uCohen. Lokhu kusho ukuthi phakathi kokudla okune-oxalate eningi, akukho sihloko esisodwa esivamile ongasilandela kalula. Kungathatha ucwaningo oluningi ukuqinisekisa ukuthi usemzileni ofanele.
Ngokufanayo, izici eziningi zingathonya ukukhula kwamatshe ezinso, okuhlanganisa izakhi zofuzo kanye nenani lamanzi owaphuzayo, ngokusho kwe-World Journal of Nephrology. Ukulandela nje ukudla okune-oxalate ephansi akunakuqeda ingozi yamatshe ezinso, kusho uCohen.
Futhi, khuluma nodokotela wakho ngaphambi kokuqala lokhu kudla ukuze uqiniseke ukuthi kuyisinyathelo esifanele kuwe nokuthi yini enye okufanele uyenze esikhundleni noma ngaphezu kohlelo lwakho lokudla. Isibonelo, uCohen uncoma ukwenza okulandelayo ukuze unciphise ingozi yamatshe ezinso ngaphandle kokudla okune-oxalate ephansi noma ngaphambi kokuzama uhlelo lokudla olunemingcele:
Akuzwakala sengathi kuyinto eqoshiwe, kodwa uma unesithakazelo ekudleni okune-oxalate ephansi, uHans ugcizelela ukubaluleka kokukhuluma nodokotela kuqala: “Uma amazinga akho e-oxalate ejwayelekile futhi ungenaso isizathu sokuqala ubungozi bokuhlaselwa amatshe ezinso.”
Isikhathi sokuthunyelwe: Meyi-24-2023